ابزارهای نوظهور ایرانی در حوزه هنر و طراحی با هوش مصنوعی

مقدمه
ورود هوش مصنوعی به عرصه هنر و طراحی، مرزهای خلاقیت را به طرز بیسابقهای گسترش داده است. در سالهای اخیر، شرکتهای بزرگ فناوری در جهان با ارائه ابزارهای پیشرفتهای مانند Midjourney، DALL-E و Stable Diffusion، انقلابی در تولید تصاویر دیجیتال ایجاد کرده‌اند. اما آنچه کمتر به آن پرداخته شده، تلاشهای چشمگیر تیم‌های داخلی در ایران برای بومی‌سازی این فناوری و ارائه ابزارهای نوظهور و قدرتمندی است که نه تنها پاسخگوی نیازهای کاربران فارسی‌زبان است، بلکه در برخی موارد، قابلیتهای منحصربهفردی را به ارمغان می‌آورد. این مقاله به بررسی مهمترین ابزارهای نوظهور ایرانی در حوزه هنر و طراحی با هوش مصنوعی میپردازد که چشم‌انداز تولید محتوای تصویری را در کشور متحول کردهاند.

فصل اول: تصویرسازهای بومی؛ از ایده تا اجرا

یکی از مهمترین دستاوردهای تیم‌های ایرانی، توسعه مدلهای اختصاصی تولید تصویر از متن (Text-to-Image) است که با تمرکز بر زبان و فرهنگ فارسی طراحی شده‌اند. برخلاف ابزارهای خارجی که اغلب در پردازش زبان فارسی با چالشهایی مانند جدا شدن حروف و تشخیص نادرست کلمات مواجه هستند، این مدلها با درک عمیق از ساختار خط فارسی، خروجیهای دقیق و باکیفیتی ارائه میدهند.

پروژه Jimage-L2؛ ساخته شده از پایه، بدون کپیبرداری
تیم JibayAi با توسعه مدل Jimage-L2 گام مهمی در این مسیر برداشته است. این سیستم که به صورت کاملاً بومی و بدون استفاده از کتابخانه‌های خارجی توسعه یافته، یک مولد متن به تصویر پیشرفته با پشتیبانی کامل از حروف فارسی و انگلیسی است . یکی از ویژگی‌های برجسته این مدل، سیستم مدیریت فونت هوشمند آن است که با پشتیبانی از ۱۳۸ فونت فارسی و ۱۸۲ فونت انگلیسی، به طور خودکار بر اساس زبان متن ورودی، فونت مناسب را انتخاب میکند و از نمایش دقیق حروف بدون جابجایی یا جدا شدن اطمینان حاصل میکند . سیستم رنگ‌آمیزی پیشرفته این ابزار نیز امکان ایجاد پسزمینههای گرادیانی با هارمونی رنگی، اعمال سایه و حاشیه بر روی متن، و تضاد رنگی حرفهای را برای کاربران فراهم میآورد . این قابلیت‌ها Jimage-L2 را به ابزاری قدرتمند برای طراحان گرافیک، تولیدکنندگان محتوای تبلیغاتی و هنرمندان دیجیتال تبدیل کرده است.

ایماژ (Image)؛ هنر دیجیتال در دسترس همه
مرکز تحقیقات هوش مصنوعی پارت با معرفی مدل «ایماژ» که در اپلیکیشن ویرا در دسترس قرار گرفته، گامی دیگر در جهت عمومیسازی هوش مصنوعی در ایران برداشته است . این فناوری که بر پایه استیبل دیفیوژن و شبکه‌های عصبی عمیق توسعه یافته، به کاربران اجازه میدهد تا با زبان فارسی معیار و بدون نیاز به دانش فنی خاص، تصاویر دیجیتال خلاقانه‌ای را برای اهدافی مانند هنر دیجیتال، بازاریابی و تبلیغات، و مدلسازی مفاهیم تولید کنند. یکی از مهمترین مزیتهای این ابزار، دسترسی رایگان و بدون نیاز به ابزارهای دور زدن تحریم و فیلترینگ است که آن را به گزینه های ایده‌آل برای کاربران ایرانی تبدیل کرده است. این رویکرد نشان‌دهنده تلاشی آگاهانه برای گسترش دانش و فناوری هوش مصنوعی در میان عموم مردم و کاهش وابستگی به سرویس‌های خارجی است .

اکسینو (Axino)؛ خلاقیت بدون مرز
شرکت دانشبنیان «پژوهشگران مبتنی بر دانش» نیز با معرفی مدل «Axino»، خدمات جدیدی در حوزه تولید صفحات وب و راهکارهای هوشمندسازی صنایع ارائه کرده است . بنیانگذار این شرکت با اشاره به قابلیت تولید تصویر بر اساس توضیحات متنی به زبان فارسی، از رایگان بودن این سرویس و امکان انتشار تصاویر تولید شده در پلتفرم برای مشاهده و تعامل دیگر کاربران خبر داده است . این رویکرد شبکه محور، فضایی برای تبادل ایده و نمایش خلاقیت هنرمندان ایرانی ایجاد میکند.

فصل دوم: اپلیکیشنهای فراگیر؛ هوش مصنوعی در جیب کاربران

فراتر از مدلهای تخصصی، اپلیکیشن‌های موبایل متعددی در بازارهای داخلی مانند کافه‌بازار و مایکت ظهور کرده‌اند که مجموعه‌ای کامل از ابزارهای هوش مصنوعی را در اختیار کاربران قرار میدهند. این اپلیکیشن‌ها با ارائه رابط کاربری فارسی و درک نیازهای روزمره کاربران ایرانی، به سرعت به یکی از پرطرفدارترین ابزارهای تولید محتوا تبدیل شده‌اند.

گلوبات (Globot)؛ سوپر اپلیکیشن هوش مصنوعی ایرانی
گلوبات به عنوان یک سوپر اپلیکیشن هوش مصنوعی، تنها یک چت‌بات ساده نیست، بلکه مجموعهای کامل از ابزارهای تخصصی را ارائه میدهد . از جمله قابلیتهای کلیدی آن میتوان به ساخت تصویر با هوش مصنوعی، ادیت حرفهای تصاویر، افزودن افکتهای مختلف، تبدیل عکس‌ها، و حتی دستیار صوتی فارسی اشاره کرد . بخش تولید و ویرایش تصویر در گلوبات با دو مدل اختصاصی Image V.1 و Image V.2 ارائه شده که امکان ساخت تصاویر خلاقانه، تغییر سبک، و ویرایش حرفهای را با کیفیت بالا فراهم میکند . آنچه گلوبات را متمایز میکند، تمرکز ویژه آن بر کاربر ایرانی است؛ از زبان و رابط کاربری گرفته تا سرویس‌هایی مانند برنامه غذایی، مشاور حقوقی، تولید محتوای شبکههای اجتماعی، و دستیارهای آموزشی که همگی با در نظر گرفتن فرهنگ و نیازهای روزمره کاربران داخل ایران طراحی شدهاند . این اپلیکیشن با بیش از ۴.۹ هزار نصب و امتیاز ۴.۱ از ۵، به یکی از موفقترین ابزارهای هوش مصنوعی در بازار ایران تبدیل شده است .

دراگون ای آی (Dragon AI)؛ تولید ویدیو و تصویر با یک برنامه
برنامه Dragon AI نیز به عنوان یک دستیار هوش مصنوعی فارسی، امکانات گستردهای از جمله گفتگوی هوشمند، تولید تصویر از متن، و مهمتر از همه، تولید ویدیو را به صورت رایگان در اختیار کاربران قرار میدهد . این قابلیت که در کمتر ابزار ایرانی دیده میشود، درهای جدیدی را به روی تولیدکنندگان محتوا، مدرسان و کسب‌وکارها باز کرده است. کاربران با اشاره به کیفیت بالای تولید تصویر در آپدیت‌های اخیر و رایگان بودن آن در مقایسه با سایر اپلیکیشن‌ها، از این برنامه استقبال گستردهای کردهاند .

کاکا (Kaka)؛ خلق ایده و تصویر
اپلیکیشن کاکا نیز با تمرکز بر خلق ایده و تصویر، به کاربران امکان گفتگوی هوشمند، ساخت تصاویر خلاقانه از روی توضیحات متنی، و تولید و ویرایش متن، مقاله، کپشن، شعر و داستان را میدهد. این اپلیکیشن با ارائه پاسخگویی سریع و پشتیبانی کامل از زبان فارسی، به عنوان ابزاری کارآمد برای دانشجویان، تولیدکنندگان محتوا و کسب‌وکارها شناخته میشود .

هوشیفای (Hoshify)؛ همراه هوشمند فارسی‌زبانان
پروژه Hoshify نیز یک اپلیکیشن اندرویدی با تمرکز بر کاربران فارسیزبان است که با تکیه بر مدلهای هوش مصنوعی مختلف، خدمات متنوعی از جمله چت هوشمند، تولید تصویر، پردازش فایل و صدا را ارائه میدهد . از ویژگیهای منحصربهفرد این اپلیکیشن، پشتیبانی از «شخصیتهای کاراکتری» (Roleplay Mode) است که کاربران میتوانند از میان صدها شخصیت واقعی و تخیلی انتخاب کرده و با آنها به گفتگو بپردازند . همچنین، پشتیبانی از پرامپتهای فارسی برای تولید تصویر با کیفیت بالا، خروجی صوتی با صدای طبیعی فارسی، و مدل اشتراک انعطافپذیر (۸ سرویس رایگان روزانه تا ۱۰۰ سرویس در پلنهای پولی) از دیگر ویژگیهای جذاب این اپلیکیشن به شمار میرود . این ابزار با ارائه مدلهای مختلف هوش مصنوعی بر اساس نیاز کاربر، تجربه‌ای شخصی‌سازی شده را فراهم می‌آورد.

فصل سوم: پلتفرمهای تخصصی؛ هنر ایرانی در بستر هوش مصنوعی

علاوه بر ابزارهای عمومی، پلتفرمهای تخصصی نیز در حال شکلگیری هستند که با تمرکز بر سبک های خاص هنری، نیازهای گروههای خاصی از هنرمندان و طراحان را پوشش میدهند.

Persian Ornate Art؛ هنر تزئینی ایرانی با هوش مصنوعی
مدل Persian Ornate Art - V1 که توسط ModelsLab توسعه یافته، یک مدل اختصاصی تولید تصویر از متن با تمرکز بر هنرهای تزئینی و نگارگری ایرانی است . این مدل با ارائه قابلیتهایی مانند تولید تصاویر با وضوح بالا، پشتیبانی از پرامپت نگاتیو برای کنترل دقیقتر، و فرمتهای خروجی متنوع، به ابزاری ایدهآل برای طراحان محصول، بازاریابان و هنرمندان مفهومی تبدیل شده است . اگرچه این پلتفرم مبتنی بر API و با مدل پرداخت بر اساس مصرف (هزینهای در حدود ۰.۰۰۴۷ دلار به ازای هر تولید) ارائه میشود، اما امکان استفاده نامحدود در پلنهای اشتراکی را نیز برای کاربران حرفهای فراهم میآورد . وجود مدلهای متمرکز بر هنر ایرانی، نشان از پتانسیل بالای هوش مصنوعی در احیا و ترویج سبکهای اصیل هنری کشور دارد.

بله؛ هوش مصنوعی در پیامرسان بومی
یکی از جذابترین تحولات، ورود هوش مصنوعی به پیامرسانهای داخلی است. اپلیکیشن بله با راهاندازی سرویس هوش مصنوعی مبتنی بر نسخه ChatGPT-4o، این امکان را برای کاربران خود فراهم کرده تا به صورت کاملاً درونبرنامهای و بدون نیاز به فیلترشکن، از قابلیتهایی مانند تولید محتوا، تحلیل داده، ایدهپردازی و طراحی تصویر بر اساس متن استفاده کنند . این سرویس که در گروهها و کانالها نیز فعال است، با منشن کردن میتوان پاسخ فوری دریافت کرد. از مزایای کلیدی این سرویس، عدم مصرف اینترنت بینالملل و دسترسی گسترده کاربران ایرانی به فناوریهای نوین هوش مصنوعی است . این رویکرد نشان میدهد که ابزارهای هوش مصنوعی میتوانند به سادگی در بستر پلتفرمهای روزمره و پرکاربرد ادغام شده و استفاده از آنها را به یک تجربه طبیعی تبدیل کنند.

فصل چهارم: پژوهش و توسعه؛ حرکت به سوی آیندهای فراگیر

در کنار ابزارهای تجاری، پژوهشگران دانشگاهی نیز گامهای بلندی در جهت توسعه مدلهای چندزبانه و فراگیر هوش مصنوعی برداشتهاند. پروژه NeoBabel که توسط محققان دانشگاه آمستردام با همکاری Cohere Labs توسعه یافته، یک مدل تولید تصویر است که از شش زبان از جمله فارسی پشتیبانی میکند . برخلاف بسیاری از مدلهای تصویرساز که پرامپتهای غیرانگلیسی را به انگلیسی ترجمه کرده و ظرافتهای زبانی و فرهنگی را از دست میدهند، NeoBabel مستقیماً از زبانهای مختلف تصویر تولید میکند و نتیجه آن، خروجیهای دقیقتر و باکیفیتتری است . نکته مهم در مورد این پروژه، متنباز بودن کامل آن است که امکان استفاده و توسعه آن توسط محققان و تیمهای ایرانی را فراهم میآورد . گام بعدی این تیم پژوهشی، توسعه این مدل برای تولید ویدیو و ایجاد بومهای نقاشی مشارکتی چندزبانه است که در آن کاربرانی با زبانهای مختلف میتوانند روی یک تصویر با یکدیگر همکاری کنند .

فصل پنجم: نتیجه گیری؛ عصر جدید هنر و طراحی ایرانی

ظهور ابزارهای نوظهور ایرانی در حوزه هنر و طراحی با هوش مصنوعی، بیانگر یک تحول عمیق و بیسابقه در اکوسیستم فناوری کشور است. تیمهای داخلی با درک عمیق از چالشهای کاربران فارسیزبان مانند مشکلات پردازش خط فارسی، تحریمها و محدودیتهای دسترسی، و تفاوتهای فرهنگی، محصولاتی را ارائه دادهاند که نه تنها از نظر کیفیت با نمونههای خارجی رقابت میکنند، بلکه به دلیل بومیسازی و درک نیازهای محلی، کارآمدتر و قابل دسترسی هستند.

از مدلهای اختصاصی تولید تصویر مانند Jimage-L2 و ایماژ گرفته تا اپلیکیشنهای فراگیر و همه کارهای مانند گلوبات، دراگون ای آی و هوشیفای، و حتی پلتفرم های تخصصی مانند Persian Ornate Art و سرویسهای درونپیامرسانی مانند بله، همگی نشان از یک حرکت جمعی و هدفمند برای استقلال و نوآوری در حوزه هوش مصنوعی دارند.

آنچه در آینده پیش روست، ادغام عمیقتر این ابزارها در فرآیندهای خلاقانه، افزایش کیفیت و تنوع خروجیها، و گسترش به حوزههای جدیدی مانند تولید ویدیو، مدلهای سه بعدی و خلق آثار هنری تعاملی است. هوش مصنوعی در حال حذف موانع فنی و مالی پیش روی هنرمندان و طراحان ایرانی است و عصری جدید را رقم میزند که در آن، تخیل و خلاقیت، تنها محدودیت اصلی است و ابزارهای هوشمند، همواره در کنار هنرمندان برای تحقق ایده هایشان خواهند بود.