بیماری‌ها، دارو و روش درمان
امام باقر علیه السلام فرمودند:
عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ: قُلْتُ لَهُ أَیْ أَبَا جَعْفَرٍ عَلَیْهِ السَّلاَمُ وَبَاءٌ إِذَا وَقَعَ عَلَى اَلْأَرْضِ أَ نَعْتَزِلُ قَالَ وَ مَا بَأْسٌ أَنْ تَعْتَزِلَ اَلْوَبَاءَ وَ قَدْ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ لِرَجُلٍ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ کَانَ فِی دَارٍ فِیهَا إِخْوَتُهُ فَمَاتُوا وَ لَمْ یَبْقَ غَیْرُهُ اِرْتَحِلْ مِنْهَا وَ هِیَ ذَمِیمَةٌ.
محمد بن مسلم گوید: به امام باقر (علیه السلام) گفتم: هنگامی که وبا (بیماری همه گیر) در سرزمینی بیفتد، آیا ما خانه نشینی و گوشه نشینی و کناره‌گیری از مردم برگزینیم؟ امام (علیه السلام) فرمودند: چه اشکالی دارد که از وبا (و بیماری فراگیر) فاصله و کناره بگیری، در حالی که رسول خدا (صلّی الله علیه و آله) به مردی که به آن حضرت خبر داد که در خانه‌ای همراه برادرانش بود و برادرانش همگی مردند و فقط او باقی مانده بود، فرمودند: از آن خانه فاصله بگیر و دور شو، در حالی که این خانه مذموم است.
مستدرک الوسایل، ج 2 ص 96
امام صادق علیه السلام فرمودند:
داوُوا مَرضاکُم بِالصَّدَقَةِ، و ما على أحَدِکُم أن یَتَصَدَّقَ بِقُوتِ یَومِهِ؟! إنَّ مَلَکَ المَوتِ یُدفَعُ إلَیهِ الصَّکُّ بِقَبضِ رُوحِ العَبدِ، فَیَتَصَدَّقُ فیقالُ لَهُ: رُدَّ علَیهِ الصَّکَّ.
بیمارانتان را با صدقه درمان کنید، چه مى شود که هر یک از شما قوت روزانه خود را صدقه دهد؟ گاه سندِ قبض روح بنده به فرشته مرگ داده مى شود، اما آن بنده صدقه مى دهد و در نتیجه، به آن فرشته گفته مى شود: سند را بر گردان.
بحار الانوار: 96/123/32
امام کاظم علیه السلام فرمودند:
الإمامُ الکاظمُ علیه السلام ـ لَمّا شَکا إلَیهِ رجُلٌ فی کَثرَةٍ مِنَ العِیالِ کُلِّهِم مَرضى ـ : داوُوهُم بِالصَّدَقةِ، فَلَیسَ شَیءٌ أسرَعَ إجابَةً مِنَ الصَّدَقةِ، و لا أجدى مَنفَعةً على المَرِیضِ مِنَ الصَّدَقةِ.
امام کاظم علیه السلام ـ وقتى مردى از عیالوارى خود و این که همه آنها بیمارند، شِکوه کرد ـ فرمودند: آنها را با صدقه درمان کن؛ زیرا هیچ چیز زودتر از صدقه به درگاه خدا پذیرفته نمى شود و براى بیمار دارویى سودمندتر از صدقه نیست.
طبّ الأئمّة لابنی بسطام: ص 123
امام رضا علیه السلام فرمودند:
مَنْ أخَذَ مِنَ الحَّمامِ خَزَفَةً فَحَکَّ بِها جَسَدَهُ فَأصابَهُ الْبَرَصُ فَلایلُومَنَّ إلاّ نَفْسَهُ، وَ مَنِ إغْتَسَلَ مِنَ الماءِ الذَّى قَدْ اُغْتُسِلَ فیهِ، فأصابَهُ الجُذامُ، فَلایلُو مَنَّ إلاّ نَفْسَهُ.
کسى که تکه سفالى را از حمام بردارد و با آن بدنش را خارش دهد و دچار بیمارى پیسى شود، نباید جز خودش را سرزنش کند و هر کس از آبى که درآن شستشو کرده اند، شستشو و غسل کند و دچار مرض جذام شود، جز خودش را سرزنش نکند.
الکافی، ج‏ 6 ص 503
امام رضا علیه السلام فرمودند:
دُخولُ الحَمّامِ عَلَى البِطنَهَ یوَلِّدُ القولنجَ. الاِغتِسالُ بِالماءِ البارِدِ بَعدَ اَكلِ السَّمَكِ یورِثُ الفالِجَ... و اِتیانُ المَرأَةِ الحائِضِ یورِثُ الجُذامَ فِى الوَلدِ و الجِماعُ مِن غَیرِ اهراقِ الماءِ عَلى أَثَرِهِ یوجِبُ الحَصاةَ. الجِماعُ بَعدَ الجِماعِ مِن غَیرِ فَصلٍ بَینَهُما بِغُسْلٍ یورِثُ لِلوَلَدِ الجُنونَ وَ كَثرَةُ اَكلِ البَیضِ و اِدمانُهُ یوَلِّدُ الطَّحالَ و رِیاحافى رَأسِ المَعِدَةِ. و الاِمْتِلاءُ مِنَ البَیضِ المَسلوقِ یورِثُ الرَّبوَ وَ الاِنبِهارَ. اَكلُ اللَّحمِالنَّىِّ یوَلِّدُ الدُّودَ فِى البَطنِ. و اَكلُ التّینِ یقْمَلُ مِنهُ الجَسَدُ اِذا اَدْمَنَ عَلَیهِ. و شُربُ الماءِالبارِدِ عَقیبَ الشَّىءِ الحارِّ وَ الحَلاوَةِ یذهَبُ بِالاَسنانِ. و الاِكثارُ مِن اَكلِ لُحومِ الوَحشِ وَ البَقَرِ یورِثُ تَغَیرَ العَقلِ وَ تَحَیرَ الفَهمِ وَ تَبَلُّدَ الذِّهنِ وَ كَثرَةَ النِّسیانِ؛
حمام رفتن با شكم پُر باعث قولنج مى‌گردد. شستشو با آب سرد بعد از خوردن ماهى، باعث فلج مى‌شود. همبسترى در حال حیض باعث جذام فرزند مى‌شود. همبسترى‌اى كه در پى آن دفع مَنى و ادرار نباشد، باعث سنگ كلیه و مثانه مى‌شود.جماع پى در پى بدون غسل باعث جنون فرزند مى‌شود. زیاد خوردن تخم مرغ و استمرار بر آن، باعث بیمارى طحال و گاز معده مى‌شود. انباشته كردن شكم از تخم مرغ آب پز باعث گرفتگى قلب و تنگى نفس مى‌شود. خوردن گوشت نپخته، باعث تولید كرم در معده مى‌شود. پیوسته انجیر خوردن باعث چاقى مى‌شود. نوشیدن آب سرد بعد از غذاى داغ و شیرینى، باعث خرابى دندان مى‌گردد و زیاد خوردن گوشت حیوانات وحشى (حلال گوشت) و گاو باعث تغییر (به هم ریختگى) عقل و سرگردانى فهم و كند ذهنى و فراموشى مى‌شود.
طب الرضا، ص ۷۵
امام رضا علیه السلام فرمودند:
وَ مَنْ اَرادَ اَلاّ تُؤذِیهُ مَعِدَتُهُ فَلا یشْرَبْ بَینَ طَعامِهِ ماءً حَتّى یفْرُغَ وَمَنْ فَعَلَ ذلِكَ رَطِبَ بَدَنُهُ، و ضَعُفَتْ مَعِدَتُهُ وَ لَمْ تَأخُذِ العُروقُ قُوَّةَ الطَّعامِ فَإِنَّهُ یصیرُفِى الْمَعِدَةِ فِجّا اِذا صُبَّ الْماءُ عَلَى الطَّعامِ اَوَّلاً فَاَوّلاً؛
هر كس مى‌خواهد معده‌اش او را آزار نرساند، نباید میان غذا آب بنوشد تا غذا خوردن را به پایان رساند. هر كس میان غذا آب خورد، بدنش به رطوبت گراید، معده‌اش ضعیف گردد و رگ‌هایش قوّت غذا را به خود جذب نكند؛ زیرا هرگاه پى درپى روى غذا آب ریخته شود در معده نارسایى پدید آید.
طب الرضا، ص ۵۲