رندانه گوئي Understatement/ meiosis

نوعي مجاز و عکس اغراق است. رندانه گوئي آنست که معاني بزرگ را خُرد جلوه دهند و تأثيري سخره آميز خلق مي‌کند. رندانه گوئي در متون طنزآميز، خنده...

Thursday, September 14, 2017

رُمانس/ منظومه رزمي/ عشقنامه Romance

رمانس به معني قصّه‌هاي خيالي منظوم يا منثوري است که به وقايع غير عادي يا شگفت انگيز توجه کند و ماجراهاي عجيب و غريب و عشقبازي‌هاي اغراق آميز...

Thursday, September 14, 2017

دروائي/ هول و ولا / حالت تعليق Suspense

دروائي يا هول و ولا در اصطلاح نمايشنامه و داستان به حالت بلاتکليفي و انتظاري گفته مي‌شود که خواننده نسبت به سرانجام داستان دُچار آن مي‌شود.

Thursday, September 14, 2017

درون حسّي/ همزاد پنداري/ هم ذات پنداري Empathy

نظريه‌اي است در زيباشناسي و نقد ادبي بنا به اين نظريه، درون حسّي تجربه‌اي عاطفي است که به موجب آن انسان خود را با آنچه مشاهده مي‌کند، يکي مي‌داند...

Thursday, September 14, 2017

حُسن تعليل Phantastic etiology

تعليل در لغت ذکر علت است و حسن تعليل در اصطلاح ادب آن است که شاعر براي مطلب خود دليلي دلپذير اما نه مطابق با واقع

Wednesday, September 13, 2017

چهارلايه‌ي معنائي Four Levels of Meaning

انديشمندان قرون وسطي معتقد به وجود چهار لايه‌ي معنائي در آثار ادبي بودند. در اين خصوص دانته در نامه‌اي به ولي نعمت خود هدف نهائي را در تحليل...

Wednesday, September 13, 2017

جِناس Pun / Paronomasia

جناس در لغت به معني همجنس بودن است و در بديع آن است که دو لفظ مشابه را با معاني متفاوت به کار بَرَند.

Wednesday, September 13, 2017

چکامه / چامه Ode/ Ballad

چکامه که در متون پهلوي به صورت «چکامک» ضبط شده، در لغت به معني شعر و قصيده است و در اصطلاح ادب فارسي، به نوعي شعر روايتي در دوره‌ي ساساني اطلاق...

Wednesday, September 13, 2017

ثبت کلامي / گونه کاربردي / سياق سخن Register

در سبک شناسي و جامعه شناسي زبان گونه کاربردي به سبک تعريف شده زبان از لحاظ بستر اجتماعي يا وضعي اطلاق مي‌شود. بسياري از حوزه‌هاي گفتمان از قبيل...

Wednesday, September 13, 2017

تمثيل / اسلوب معادله Allegory

در لغت به معني مثال آوردن، تشبيه کردن، مانند کردن، صورت چيزي را مصور کردن، داستان يا حديثي را به عنوان امثال بيان کردن، داستان آوردن است و در...

Tuesday, September 12, 2017

تناقض ظاهري / شَطح / تصوير پاراداکسي Paradox

تناقض در لغت به معني با هم ضد و نقيض بودن، ضد يکديگر بودن، ناهمتائي و ناسازي است. تناقض در لفظ در صورتي است که يکي از آن دو امري را اثبات کند...

Tuesday, September 12, 2017

تلميح Allusion

در لغت به معني به گوشه‌ي چشم اشاره کردن، نگاه و نظر کردن است و در اصطلاح بديع از جمله آرايه‌هاي دروني است که به موجب آن در خلال سخن به آيه‌اي...

Tuesday, September 12, 2017

تعريض/ گوشه زني / تلويح Innuendo

تعريض در لغت به معني به کنايه سخن گفتن، سر بسته گفتن و گوشه زدن است و در اصطلاح بيان از اقسام کنايه است که موصوف آن ذکر شده باشد.

Tuesday, September 12, 2017

تشبيه Simile

تشبيه يکي از شيوه‌هاي بيان است و آن مانند کردن چيزي است يا کسي به چيزي يا کس ديگر «بر بنياد پيوندي که به پندار شاعرانه، در ميانه‌ي آن دو مي‌توان...

Thursday, September 7, 2017

تخيل / تصويرگري / تصور يا پندار Imagination/Fancy

تخيل يا تصويرگري از مباحث حوزه‌هاي روانشناسي و زيبائي شناسي مي‌باشد. نزد روانشناسان، تخيل کوششي است که ذهن براي رهايي از واقعيت انجام مي‌دهد...

Thursday, September 7, 2017

تخييل / محاکات Imagination/ Mimesis

تخييل در لغت به معني به خيال ‌انداختن و تهمت به کسي متوّجه ساختن است، عين قول کسي را نقل کردن، بازگفتن، مشابه بودن، گفتگو و شباهت است.

Thursday, September 7, 2017

پساساختگرايي Post Structuralism

اين عنوان به طور کلي به تمام ديدگاههاي نقد ادبي که از دهه 1970 ساختگرائي را از حکومت بر ديدگاههاي زبانشناسي و نظام نشانه شناسي آن ساقط کرد، اطلاق...

Thursday, September 7, 2017

برگشت (ردالصدر) / اشاره مرجعدار / برگشتي Anaphora/ Anaphoric Reference

واژه anaphora برگرفته از زبان يوناني و به معني «برگشت» است. در اصطلاح سبک شناسي اين واژه براي توصيف زنجيره هاي انسجامي که جملات را با جملات پيش...

Thursday, September 7, 2017

ايهام Equivoque

در لغت به گمان افکندن، به پندار‌ انداختن، به شک انداختن، فروگذاشتن و فروگذار کردن است و در اصطلاح از جمله‌ي صناعات لفظي است و آن است که گوينده...

Wednesday, September 6, 2017

برگردان / بيت ترجيع / بندِ گردان Refrain

ترجيع در لغت بازگشتن است و در اصطلاح در شعر کلاسيک فارسي بيتي را گويند که در فواصل معين شعر تکرار شود، مثل بيت:

Wednesday, September 6, 2017