جایگاه آتش و نقش وجودی و پدیداری آن در دین زرتشتی

آتش به سبب گرما و حرارتش و برآوردن نیازهای ضروری انسان، نقش مهمی در زندگانی انسان داشته؛ از سوی دیگر همین عنصر، گاه به صورت عاملی مخرّب نیز ظاهر...

Tuesday, November 21, 2017

تحول زبان پارسی و محبوبیت تصوف

شعر به مدت بیش از هزار سال مهم‌ترین، توسعه‌یافته‌ترین، و محبوب‌ترین شکل هنر در ایران بوده است. طبق قوانین اسلامی، موسیقی، و رقص... همگی حرام...

Wednesday, November 15, 2017

تصوف چیست؟

همانطور که بسیاری از پژوهشگران اشاره کرده‌اند واژه‌ی صوفی از واژه‌ی عربی صوف به معنای پشم نشأت می‌گیرد. به این ترتیب، صوفی به کسانی گفته می‌شد...

Wednesday, November 15, 2017

آشنایی ایرانیان با عرفان پیش از اسلام

شباهت‌های بین «وداها» و «اوستا» و در کل میان اسطوره‌شناسی هندی و ایرانی، که هر دو بر خدایان مشترکی مبتنی‌اند، نشان می‌دهد که هر چند تفکر ایرانی...

Wednesday, November 15, 2017

اسرار شطرنج و رقعه‌ی ‌حیات

این یادداشت در سال 1382 نوشته شد. اینک که به چاپ می‌رسد باید یادآوری شود که درباره‌ی ‌آن جنگ بیاضی کنانه به تمایل آقای دکتر مرعشی تحلیلی از مندرجات...

Tuesday, November 14, 2017

فیلسوف و صوفی

با جدایی فلسفه از الهایت و با پدیدآمدن علوم اجتماعی در دنیای غرب، فرصتی برای بررسی مفهوم انسان از دیدگاه‌هایی متفاوت با آنچه الهیات ارائه می‌داد،...

Tuesday, November 14, 2017

آسمان در قرآن

گستره یا عرصه‌ای گنبدی شکل بر فراز زمین. واژه‌ی عربی «السماء»، از ریشه‌ی س م و، به بخش فوقانی هر چیزی اشاره دارد، مثل سقف یا آسمان (طبری، تفسیر،...

Sunday, November 12, 2017

نقش تصوّف در فرهنگ ایرانی

موضوع دیگری که تأثیر تصوف بر فرهنگ ایرانی را آشکار می‌کند، گرایش به همانندی به جای فردیت در هنر ایرانی است. هنر به مثابه تبیینی انتزاعی و خیال‌پردازانه...

Sunday, November 12, 2017

نشر اخبار از دیدگاه فقه

با توجه به اهمیت علم اصول در استنباط احکام شرعی نخست به معرفی اجمالی اصول فقه ، تاریخچه مختصر علم اصول و همچنین مبانی فقهی پرداخته شده و یک فرایند...

Saturday, November 11, 2017

فرآیند تحلیل و بررسی اطلاعات و اخبار در منابع فقهی

بشر همواره با انبوهی از گزینه‌های رفتاری روبروست که از انتخاب همه‌ی آن‌ها ناتوان بوده و تنها می‌تواند شمار محدودی از آن‌ها را برگزیند: او می‌تواند...

Saturday, November 11, 2017

آزمایش در قرآن

چالشی که باید از سر گذراند. حدود صد آیه در قرآن به طور مستقیم یا غیرمستقیم به آزمایش و به ویژه آزمایش یا امتحان ایمانِ صادق اشاره دارد. چهار...

Wednesday, November 8, 2017

آزر، پدر یا عموی ابراهیم

عموماً آن را نامی برای پدر ابراهیم در قرآن، می‌دانند. در قرآن، واژه‌ی «آزر» تنها در آیه‌ی 74 انعام آمده است: «و [یاد کن] هنگامی را که ابراهیم...

Sunday, October 29, 2017

زمینه‌های بحث توحید در قرآن

نظریه‌ی توحید قرآنی، آشکارا معطوف به مقابله با اعتقادات مشرکانه و غیرتوحیدی، در هر بعدی (به ویژه شرک در عبادت و شرک در تدبیر) و به هر گونه‌ای...

Saturday, October 28, 2017

تثلیث از منظر واژه‌شناسی و قرآن

تثلیث از ریشه‌ی ثلث در لغت به معنای سه بخش کردن، سه یکی کردن، سه گوشه کردن و سه کردن است و در اصطلاح خدا را سه دانستن است، با این توضیح که پدر...

Saturday, October 28, 2017

توحید در قرآن و تفسیر

تأکید بر یکتایی خدا و نفی صریح و قاطع هرگونه شرک، اصلی‌ترین پیام قرآن شناخته شده است. تحقق تاریخی امت اسلامی نیز، به رغم تکثر آشکار و نسبتاً...

Saturday, October 28, 2017

تثلیث در مباحث کلامی مسلمانان

اسلام در مواجهه‌ی نخست خود با مسیحیت جزیرةالعرب، در واقع با میسحیتی متفاوت با جریان رسمی آن مواجه شد، مسیحیتی که عموماً بر فرهنگ شفاهی استوار...

Thursday, October 26, 2017

تثلیث از منظر واژه‌شناسی و قرآن

تثلیث از ریشه‌ی ثلث در لغت به معنای سه بخش کردن، سه یکی کردن، سه گوشه کردن و سه کردن است و در اصطلاح خدا را سه دانستن است، با این توضیح که پدر...

Thursday, October 26, 2017

تثلیث در مسیحیت

به آموزه‌ی بسیار مشهور مسیحیان، مبتنی بر سه شخص یا سه اُقنوم در خدا، تثلیث گفته می‌شود. واژه‌ی تثلیث معادلی است که در منابع اسلامی برای اصطلاح...

Thursday, October 26, 2017

ثنویت در کلام اسلامی

انگیزه‌ی ثنویون از نظریه‌ی دو مبدأ چه بوده است؟ آیا اساساً شری در عالم وجود دارد یا هرچه هست خیر محض است؟ اگر شری هست، بسیار است یا اندک؟ اگر...

Thursday, October 26, 2017

معانی مختلف ثنویّت

ثنویت، اعتقاد به وجودِ دو خالق و مدبر در عالم است. ثنویت مصدر جعلی از صفت نسبیِ ثَنَوی (منسوب به اثنَین) و ریشه‌ی آن ث‌ن‌ی است

Wednesday, October 25, 2017