در معنای «نبتلیه» در سوره‌ی انسان

«نَبتَلِیهِ» یعنی او را می‌آزماییم و امتحان می‌کنیم. واژه «نَبتَلِیهِ» انتخاب شده و نه «نبلوه» تا بیانگر شدت و قوت آزمایش باشد؛ زیرا مبالغه و...

Wednesday, May 4, 2016

«لأیلاف قریش» یعنی چه؟

«ایلاف» از ماده «الف» و «الفت» مصدر فعل «آلف، از باب مفاعله است (الف، یؤلف، ایلاف). اصل «آلف» از «أالف» با دو همزه و «ایلاف» نیز از «إءلاف» با...

Wednesday, May 4, 2016

مقصود از «انسان» در آیه‌ی نخست سوره‌ی انسان

در این که منظور از «الانسان» در آیه کیست، اختلاف نظر وجود دارد. آیا مقصود حضرت آدم (علیه السلام) است در این صورت معنای لم یَکُن شَیئًا مَذکُورًا...

Wednesday, May 4, 2016

تفاوت معنی «إیتاء» و «إعطاء»

گویا این آیه تحقق آن وعده ای است که خداوند به پیامبرش در سوره «ضحی» داده است: وَلَسَوْفَ یعْطِیكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى خداوند در این آیه به پیامبرش...

Wednesday, May 4, 2016

در معنای واژه ی «کوثر»

از این واژه بر وزن «فَوعَل» از ریشه کثرت است و اسم مبالغه و بیانگر زیادی و افراط در چیزی است. عرب زبان هر چیزی که تعدادش زیاد باشد و یا اندازه‌اش...

Wednesday, May 4, 2016

تناسب دو سوره‌ی ماعون و کوثر

گفته شده که علت نزول این سوره این بود که زمانی که قاسم پسر پیامبر فوت نمود و پس از او عبدالله نیز وفات نمود؛ دشمنان گفتند: نسل پیامبر منقطع شده...

Wednesday, May 4, 2016

در معنای دو آیه ی آخر سوره ی توحید

این جمله به شکل اخباری مطرح شده و مثلاً گفته نشده: «الذی لم یلد و لم یولد» تا که صفت برای «الصمد» باشد و این به خاطر آن است که خداوند در این...

Wednesday, May 4, 2016

مَصالِح مُرْسَله

مأخذ استنباط از نظر اكثریت اهل تسنن «مصالح مرسله» است كه گاهی از آن به «استصلاح» و زمانی به «استدلال» تعبیر می‌شود. غزالی در تعریف آن می‌گوید:...

Wednesday, May 4, 2016

مُطْلَق و مُقَّیَد

مطلق در لغت به معنای رها و شایع، و مقیّد در لغت به معنای گرفتار است. و در اصطلاح مطلق كلمه‌ای است كه دلالت كند، بر معنایی كه دارای افرادی باشد....

Wednesday, May 4, 2016

مُشْتَقّ

مشتق در اصطلاح ادبا (علم صرف و نحو) در مقابل جامد است، و آن لفظی است كه از لفظ دیگر گرفته شده، و حروف مشتقّ منه را داشته باشد. مثل، افعال، اسم‌های...

Wednesday, May 4, 2016

مَرَّه و تَكرار

«امر» دلالت بر نسبت طلبیه می‌كند، و نهی دلالت بر بازداشتن و زجر. از جمله مباحثی كه در مبحث «امر» و «نهی» مطرح است اینكه آیا صیغه‌ی «امر» یا «نهی»...

Wednesday, May 4, 2016

مُسْتَقلاتِ عَقْلیّه

دلیل عقلی بر دو قسم است: 1.استلزامات عقلیه. 2.مستقلات عقلیه: مقصود از مستقلات عقلیه آن است كه عقل انسان رأساً و بدون كمك گرفتن از نصّ قانون شرع،...

Wednesday, May 4, 2016

مُرَجِّح

چیزی است كه دلیلی را بر دلیل دیگر ترجیح داده و باعث از بین رفتن تعارض بین دو دلیل گردد. مرجّح بر سه نوع است: الف. مرجّحات باب تعارض؛ ب.مرجّحات...

Wednesday, May 4, 2016

مُخَصِّص

هر عبارتی كه دامنه عام را محدود كند، «مخصّص» نام دارد. مثال:‌ اصل 82 قانون اساسی می‌گوید: «استخدام كارشناسان خارجی از طرف دولت ممنوع است. مگر...

Wednesday, May 4, 2016

مُحْكَم و مُتَشابه

در معنای محكم و متشابه اختلاف است. فاضل تونی می‌گوید: عبارتی كه ظاهرش مقصود باشد «محكم» است و اگر غیر ظاهر مراد باشد «متشابه» است.

Wednesday, May 4, 2016

فرو رفتن در سرزمین بیدا (خسف)

مطالبی كه در اینجا می‌آید، از جمله مواردی است كه در تفسیر و تأویل آیه‌های قرآن آمده و در احادیث اشاره شده كه حتمیت دارند و برخی از علما در مورد...

Tuesday, May 3, 2016

شهادت نفس زكیه

... (حضرت قائم (علیه السلام)) از خداوند درخواست و كسب اجازه ظهور می‌كند. برخی از دوستداران آن حضرت از این امر آگاه می‌شوند. حسنی می‌آید و خبر...

Tuesday, May 3, 2016

قِیاس

قیاس از نظر لغت به معنای اندازه‌گیری، سنجش و برابری است. و در اصطلاح علم اصول هرگاه در دو موضوع مشابه حكم یكی معلوم و حكم دیگری مجهول باشد، و...

Tuesday, May 3, 2016

مُجمل و مُبَیّن

به كلمه یا كلامی مجمل گویند، كه معنای آن معلوم نبوده و مردّد بین دو یا چند احتمال باشد، و ندانیم كدام یك مراد گوینده است. مثلاً كلمه قرء (بضمّ...

Tuesday, May 3, 2016

قول لغوی

از مباحث مطروحه در علم اصول این است كه آیا «قول لغوی» (لغت‌دان) حجت است یا خیر؟ مثلاً در تشخیص معنای «صعید» كه در قرآن به كار رفته می‌توان استناد...

Tuesday, May 3, 2016