به مالت نناز به شبی بند است به حُسنت نناز، به تبی بند است

مردی ثروت زیادی داشت و صاحب قصری مجلل و غلامان و کنیزان بسیاری بود. روزی با خَدَم و حَشَم به حمام رفت. وقتی وارد خزینه حمام شد، غلام مخصوصش قلیان...

Monday, March 10, 2014

بند را آب داد

بند در ضرب المثل فوق، مانع و حایلی از چوب و سنگ است که به طور موقت در فصول کشت و آبیاری بر روی رودخانه‌ها و نهرها می‌بندند و آب مورد نیاز را...

Monday, March 10, 2014

به گرسنگی مردن، به که حاجت به کسی بردن

درویشی را شنیدم که در آتش فاقه می‌سوخت و خرقه بر خرقه می‌دوخت و تسکین خاطر به این بیت می‌کرد: به نان خشک قناعت کنیم و جامه‌ای دلق * که بار محنت...

Monday, March 10, 2014

برادری سر جاش، بزغاله از یکی هفتصد دینار کمتر نمی‌شود

شخصی خواست از برادر خود بزغاله‌ای بخرد، برادر گفت: «قیمت هر برغاله هفتصد دینار است.» آن شخص گفت: «بین من که برادرت هستم با دیگر مشتریان فرقی...

Monday, March 10, 2014

بزرگی بایَدَت بخشندگی کُن

ملک‌زاده‌ای گنج فراوان از پدر میراث یافت. دست کرم برگشاد و داد سخاوت بداد و نعمت بی‌دریغ بر سپاه و رعیت بریخت. نیاساید مشام از طبله عود * بر...

Monday, March 10, 2014

بار کج به منزل نمی‌رسد

یکی از شاهزادگانی که به سعدی شیرازی ارادت داشت، محرمانه از شاهزاده خانم خویش به وی شکایت کرد که همه ساله برای من سه قلوی دختر می‌آورد و از او...

Monday, March 10, 2014

بپوش بپوش مبارکه، بِکَن بِکَن امانته!

کسی جهت رفتن به ضیافتی لباسی از دوستی به امانت گرفت. از اتفاق صاحب لباس هم به همان مهمانی دعوت شده بود. چون امانت‌گیرنده وارد گردید، صاحب اصلی...

Monday, March 10, 2014

با سیه‌دل چه سود خواندن وعظ؟ نرود میخ آهنین در سنگ

کاروانی در زمین یونان بزدند، نعمت بی‌قیاس ببردند. بازرگانان گریه و زاری کردند و خدا و پیغمبر، شفیع آوردند. سودی نداشت. بیت: «چو پیروز شد دزد...

Monday, March 10, 2014

بادآورده را باد می‌برد

خسرو پرویز، یکی از پادشاهان مشهور ساسانی بود که لشکرکشی‌ها و خوش‌گذرانی‌های بیش از حدّ او و درباریانش، کشور ایران را از اوج شکوه به انقراض کشانید....

Monday, March 10, 2014

با توکل زانوی اشتر ببند

در واقع، این عبارت ترجمه رسایی از سخنان پیغمبر اسلام(صلی الله علیه وآله) با غلام خود است که شرح آن چنین است: روزی شتر رسول اکرم(صلی الله علیه...

Monday, March 10, 2014

با ادب باش تا بزرگ شوی

پیام این ضرب المثل مودّب بودن است و در تشویق به مودّب بودن به کار می‌رود.

Monday, March 10, 2014

آه صاحب درد را باشد اثر

چون زلیخا حشمت و اعزاز داشت * رفت و یوسف را به زندان باز داشت با غلامی گفت: «بنشان این دمش * پس بزن پنجاه چوب محکمش!» بر تن یوسف چنان باز و گشای...

Monday, March 10, 2014

آنگه که تو دیدی، غم نانی داشتم و امروز تشویش جهانی

یکی از ملوک مدت عمرش سپری شد و قائم مقامی نداشت. وصیت کرد که بامدادان، نخستین کسی که از در شهر درآید، تاج شاهی بر سر وی نهید و تفویض مملکت بدو...

Monday, March 10, 2014

آنها دو نفر بودند همراه، ما صد نفر بودیم تنها

آورده‌اند کاروانی به حاکمی شکایت بردند که دو راهزن کاروان صد نفری ما را غارت کردند. حاکم با تعجب پرسید: چگونه صد نفر از عهده دو تن برنیامدند؟...

Monday, March 10, 2014

سد سکندر باش

به روایت افسانه‌پردازان، اسکندر، در راه بازگشت از ظلمات و کنار چشمه آب حیوان، به شهری سرسبز و آراسته رسید که در پای کوهی بلند واقع شده بود. بزرگان...

Sunday, March 9, 2014

سرش پلو و زیرش سنگ، قربانت شوم یگانه پسر

پیرزنی نزد پسر و عروسش زندگی می‌کرد و روزگار را به سختی می‌گذراند؛ زیرا عروسش غذای کافی به او نمی‌داد و همیشه هنگام بردن غذا برای پیرزن، سنگی...

Sunday, March 9, 2014

زینهار از قرین بد زنهار

اسبی نزد ابومسلم مَروزی آوردند گفت: «این به چه کار آید؟» هر کسی سخنی گفت. ابومسلم گفت: «باید آن را برانگیزی و از زن بد و همسایه بد بگریزی.»

Sunday, March 9, 2014

زر را دشمن گیر تا مردمان را تو را دوست گیرند

«چون [سلطان] محمود از دعوت خواندن فارغ شد، قبا در پوشید و کلاه بر سر نهاد و موزه در پای کرد و در آیینه نگاه کرد. چهره خود را بدید، تبسم کرد و...

Sunday, March 9, 2014

زبان سرخ، سرم را به دار نبری!

شخص بدزبانی ترمه* می‌بافت و مرتب می‌گفت: «ای زبان، سرم را به دار نبری!» دزدی در کمین بود تا ترمه او را بدزد، اما از گفته آن مرد تعجب کرد و پیش...

Sunday, March 9, 2014

رهرو آن نیست که گه تند و گهی خسته رود

خرگوشی لاک‌پشتی را به مسخره گرفت و حرکت آهسته و آرام او را مضحک توصیف کرد. لاک‌پشت با متانت به او جواب داد: «حالا تو با آن تند و تیزی و چالاک...

Sunday, March 9, 2014